Listy i regesty korespondencji Anny Wazy i Ursuli Meyerin

Z przyjemnością prezentujemy naszym Czytelnikom niezwykły materiał źródłowy – jest to wybór opatrzonych wstępem listów bądź regestów* listów dwóch kobiet, żyjących na przełomie XVI i XVII w., związanych z polskim dworem Wazów. Pierwszą z tych nietuzinkowych kobiet jest Urszula Meyerin – osoba ze względu na niedostatek dotyczących jej informacji dość tajemnicza, członkini kobiecej świty (tzw. fraucymeru) dwóch polskich królowych - Anny i Konstancji Habsburżanek, a jednocześnie „szara eminencja” dworu, której wpływy wykraczały daleko poza oficjalnie zajmowane stanowisko. Drugą z nich jest Anna Waza – ukochana siostra Zygmunta III Wazy, kobieta gruntownie wykształcona, o szerokiej wiedzy, zwłaszcza z zakresu ziołolecznictwa, zagorzała protestantka, czym wzbudzała niechęć ze strony Polaków. Z oczywistych względów obie kobiety znały się osobiście, wśród listów królewny znajdują się kierowane do Meyerin, ta ostatnia zaś wspomina o Annie Wazie w swojej korespondencji, choćby napomykając o jej konflikcie z ówczesną polską królową Anną Habsburżanką.

widok Warszawy z końca XVI w.

* Regest – hist. streszczenie dokumentu, aktu a. listu; hist. chronologiczny spis dokumentów z krótkim streszczeniem i podaniem miejsca przechowywania (za: W. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem. Nowe wydanie, MUZA SA, Warszawa 2000, 2002).

Wybór listów i regestów polecamy szczególnie nauczycielom, studentom oraz uczniom szkół podstawowych i średnich, jako uzupełniające materiały źródłowe do lekcji historii nowożytnej.

Autorami niniejszego modułu są dr Joanna Szkolnicka oraz dr Andrzej Hoja.

Źródło, opracowanie i ilustracja
Omówienie regestów Ursuli Meyerin i Anny Wazy

Anna Waza urodziła się 17 maja 1568 r. na zamku w Eskilstunie. Była ostatnim dzieckiem z małżeństwa Jana III Wazy (króla Szwecji 1569–1592) i Katarzyny Jagiellonki. Niemieckie tłumaczenie krytycznej edycji źródłowej „Listy Anny Wazy (1568-1625)” pod redakcją naukową Karola Łopateckiego, Janusza Dąbrowskiego, Wojciecha Krawczuka i Wojciecha Walczaka , ukaże się w serii CBH PAN „Polen in Europa” na przełomie 2024 i 2025 roku) . Jako zapowiedź tego wydania, na portalu CBHist.eu publikujemy krótki wybór listów Anny z komentarzem zarówno w języku polskim i niemieckim. Oryginalna polska wersja edycji źródłowej (opublikowana 2022) jest dostępna tutaj.


Wybór listów zamieszczonych na portalu CBHist.eu poprzedzony jest streszczeniem do polskiej i niemieckiej wersji wydań obu edycji źródłowych.


 

Dalszy ciąg opracowania dostępny jest w pliku PDF.

 

Źródło i ilustracja
Omówienie regestów korespondencji Urszuli Meyerin

 

Zgodnie z zajmowaną rangą Urszula Meyerin była zwykłą członkinią żeńskiego personelu na polskim dworze królewskim przełomu XVI i XVII w., mimo to kameriera ta stała się korespondentką arcyksiężnych, książąt Rzeszy, a nawet samego cesarza. Podczas swojego pobytu na polskim dworze począwszy od przybycia w 1592 r. aż do śmierci, która nastąpiła w 1635 r., Urszula Meyerin zdobyła zaufaną pozycję u boku polskich królowych Anny (1573-1598) i Konstancji (1588-1631) Habsburżanek, a także króla Zygmunta III Wazy (1566-1632) oraz jego syna i następcy Władysława IV (1595-1648). Niskie formalnie stanowisko Urszuli Meyerin stało w sprzeczności z przypisywaną jej przez otoczenie silną pozycją na dworze, jak również możliwością wywierania wpływu na obie królowe, a także Zygmunta III Wazę. Już przez sobie współczesnych postrzegana była jako faworyta, za pośrednictwem której można było uzyskać dostęp do króla, jednocześnie zaś odgrywała rolę doradczyni u boku obu kolejnych par królewskich.

 

Pełna wersja wstępu do regestów Ursuli Meyerin w tłumaczeniu Joanny Szkolnickiej dostępna w pliku PDF.

Źródło i ilustracja
Wybór listów i regestów listów Anny Wazy

Anna Waza urodziła się 17 maja 1568 r. na zamku w Eskilstunie. Była ostatnim dzieckiem pochodzącym z małżeństwa Jana III Wazy (króla Szwecji 1569–1592) i Katarzyny Jagiellonki. Jej przodkowie ze strony matki, Jagiellonowie, panowali nad polsko-litewskim mocarstwem dominującym terytorialnie w ówczesnej Europie Środkowej. Stosunkowo niewiele wiadomo o wczesnym dzieciństwie Anny czy wychowaniu. Na jej cale życie rzutowała jednak choroba genetyczna – impressio basillaris. Przez nią Anna miała wgnieciona czaszkę, co prawdopodobnie objawiało się silnymi bólami głowy, kurczliwością, zwiększeniem napięcia mięśniowego i zniekształceniem twarzy.

 

Pełna wersja wstępu do regestów Anny Wazy w tłumaczeniu Andrzeja Hoji dostępna jest w pliku PDF.

Źródło i ilustracja
Wybór regestów korespondencji Urszuli Meyerin

Wybór listów i regestów Anny Wazy w tłumaczeniu dostępny w pliku PDF.

Źródło i ilustracja
Wybór regestów korespondencji Urszuli Meyerin

Wybór regestów korespondencji Ursuli Meyerin w tłumaczeniu Joanny Szkolnickiej dostępny w pliku PDF.